Full Text Available
Note: Clicking the button above will open the full text document at the original institutional repository in a new window.
Die Britse owerheid en die burgerlike bevolking van Heidelberg, Transvaal, gedurende die Anglo-Boereoorlog (Afrikaans)
Thesis (DPhil (History))--University of Pretoria, 2008.
Saved in:
| Other Authors: | |
|---|---|
| Format: | Thesis |
| Published: |
University of Pretoria
2013
|
| Subjects: | |
| Tags: |
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1867613625578946560 |
|---|---|
| access_status_str | Open Access |
| author2 | Grobler, John Edward Holloway |
| author_browse | Grobler, John Edward Holloway |
| author_facet | Grobler, John Edward Holloway |
| collection | Thesis |
| dc_rights_str_mv | © University of Pretoria 20 |
| description | Thesis (DPhil (History))--University of Pretoria, 2008. |
| format | Thesis |
| id | oai:repository.up.ac.za:2263/25974 |
| institution | University of Pretoria (South Africa) |
| last_indexed | 2026-06-10T12:39:07.647Z |
| license_str | Other — see source repository |
| provenance_str_mv | Harvested via OAI-PMH from UPSpace — University of Pretoria Institutional Repository |
| publishDate | 2013 |
| publishDateRange | 2013 |
| publishDateSort | 2013 |
| publisher | University of Pretoria |
| publisherStr | University of Pretoria |
| record_format | dspace |
| source_str | UPSpace — University of Pretoria Institutional Repository |
| spelling | oai:repository.up.ac.za:2263/25974 Die Britse owerheid en die burgerlike bevolking van Heidelberg, Transvaal, gedurende die Anglo-Boereoorlog (Afrikaans) Grobler, John Edward Holloway Pretorius, F. (Fransjohan) wilpret@lantic.net Pretorius, Willem Jacobus Guerrillastryd Native refugee department Repatriation Anglo-boereoorlog Scorched earth policy Ladies commission Collaborators Heidelberg Department naturellevlugtelinge Boererate Verskroeide aarde-beleid Dameskommissie Blanke konsentrasiekamp Hervestiging Swart konsentrasiekamp Kampskool Hendsoppers Eed van neutraliteit Burger camp - white concentration camp Black concentration camps Anglo-boer war Camp school Boer remedies Wapenneerlêers Camp school Guerrilla war UCTD Thesis (DPhil (History))--University of Pretoria, 2008. Op 23 Junie 1900 het die Britse troepe Heidelberg beset. Die rustige bestaan het vir spanning onder die burgerlikes en agterdog teenoor die Britse militêre owerheid plek gemaak. Inwoners soos ds. A.J. Louw, wat geweier het om die Eed van Neutraliteit te teken, is onverwyld uit die dorp verban. Vroue soos Issie Kriegler en Cassie O’Reilly, wat met hulle uitgesprokenheid die gramskap van die Britte ontketen het, is saam met hulle gesinne na die konsentrasiekamp by Merebank in Natal gestuur. Aangesien die beëindiging van die oorlog vir die Britse owerheid belangrik was, het distrikskommissaris J.M. Vallentin Heidelbergse wapenneerlêers gebruik om die burgers tot oorgawe te oorreed en voorstelle vir die bereiking van vrede aan die hand te doen. As deel van die verskroeide aarde-beleid is Boerevroue en kinders wat sonder heenkome was, na die blanke konsentrasiekamp op Heidelberg geneem, waar hulle getalle mettertyd tot ongeveer 2 000 aangegroei het. Die Heidelbergse kampowerhede het die aankomelinge van tente voorsien terwyl higiëniese maatreëls en mediese dienste vir liggaamlike welsyn ingestel is. Siektes het uitgebreek. Die pogings van die Britse medici om die sterftesyfer met Westerse medikasie en voorskrifte vir beter voeding aan kinders te verlaag, het allesbehalwe seepglad verloop onder meer vanweë die Boerevroue se wantroue in hulle. Voor die Anglo-Boereoorlog was die gemeentelike lewe besonder aktief. Met die Britse oorname het eredienste, bediening van die doop en katkisasie in die susterskerke op Heidelberg op 'n gereelde grondslag voortgegaan. Godsdiensoefening in die konsentrasiekamp is ook nie agterweë gelaat nie. Fasiliteite is vir die gemeentelike aktiwiteite van die drie susterskerke beskikbaar gestel. Ook het die Britse kerke op Heidelberg, die St. Ninian’s Anglican Church en die Wesleyan Methodist Church, ‘n bloeitydperk beleef, terwyl die Berlynse Sendinggenootskap sy werksaamhede gestaak het. Teen 1902 is die kampinwoners toegelaat om dienste in hulle gemeentes op die dorp by te woon. Onderwys het met die Britse besetting ‘n nuwe tydvak betree. Die kampskool het saam met die skoolgeldheffende skole en die “free schools” op die dorp daartoe bygedra om die grondslag vir ‘n Britse onderwysstelsel in Transvaal te lê. Ingevoerde Britse onderwysers het nuwe wêrelde vir die kampkinders ontsluit, wat hulle tot verdere intellektuele ontwikkeling sou aanspoor. Die kampskole, waarby ook volwassenes gebaat het, was ‘n ligpunt in die bestaan van die konsentrasiekampe. Tot onlangs was min oor die swart konsentrasiekampe in die Heidelbergdistrik bekend. Toestande in hierdie kampe het na hulle oorname deur die Departement van Naturellevlugtelinge in Junie 1901 verbeter. Swartes is deur die leër en privaat huishoudings in diens geneem. Sommige was selfversorgend deurdat hulle mielies en ander gewasse produseer het. Die swart kamp op Heidelberg se sterftesyfer was laag. Dit is waarskynlik aan die goeie werk van die mediese offisier, ene Stewart, te danke. Hervestiging van blanke en swart kampinwoners het na afloop van die oorlog in Mei 1902 gevolg. Met Britse hulp en danksy rantsoene wat aan hulle uitgereik is, kon hulle huiswaarts keer. Dit blyk dat Heidelberg se blanke konsentrasiekamp relatief goed bestuur is en vanweë sy lae sterftesyfer onder die beter kampe tel. Historical and Heritage Studies unrestricted 2013-09-07T01:45:49Z 2008-07-02 2013-09-07T01:45:49Z 2008-04-17 2008-07-02 2008-07-01 Thesis a 2007 http://hdl.handle.net/2263/25974 http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07012008-152711/ © University of Pretoria 20 application/pdf application/pdf application/pdf application/pdf application/pdf application/pdf application/pdf application/pdf application/pdf application/pdf University of Pretoria |
| spellingShingle | Guerrillastryd Native refugee department Repatriation Anglo-boereoorlog Scorched earth policy Ladies commission Collaborators Heidelberg Department naturellevlugtelinge Boererate Verskroeide aarde-beleid Dameskommissie Blanke konsentrasiekamp Hervestiging Swart konsentrasiekamp Kampskool Hendsoppers Eed van neutraliteit Burger camp - white concentration camp Black concentration camps Anglo-boer war Camp school Boer remedies Wapenneerlêers Camp school Guerrilla war UCTD Die Britse owerheid en die burgerlike bevolking van Heidelberg, Transvaal, gedurende die Anglo-Boereoorlog (Afrikaans) |
| title | Die Britse owerheid en die burgerlike bevolking van Heidelberg, Transvaal, gedurende die Anglo-Boereoorlog (Afrikaans) |
| title_full | Die Britse owerheid en die burgerlike bevolking van Heidelberg, Transvaal, gedurende die Anglo-Boereoorlog (Afrikaans) |
| title_fullStr | Die Britse owerheid en die burgerlike bevolking van Heidelberg, Transvaal, gedurende die Anglo-Boereoorlog (Afrikaans) |
| title_full_unstemmed | Die Britse owerheid en die burgerlike bevolking van Heidelberg, Transvaal, gedurende die Anglo-Boereoorlog (Afrikaans) |
| title_short | Die Britse owerheid en die burgerlike bevolking van Heidelberg, Transvaal, gedurende die Anglo-Boereoorlog (Afrikaans) |
| title_sort | die britse owerheid en die burgerlike bevolking van heidelberg transvaal gedurende die anglo boereoorlog afrikaans |
| topic | Guerrillastryd Native refugee department Repatriation Anglo-boereoorlog Scorched earth policy Ladies commission Collaborators Heidelberg Department naturellevlugtelinge Boererate Verskroeide aarde-beleid Dameskommissie Blanke konsentrasiekamp Hervestiging Swart konsentrasiekamp Kampskool Hendsoppers Eed van neutraliteit Burger camp - white concentration camp Black concentration camps Anglo-boer war Camp school Boer remedies Wapenneerlêers Camp school Guerrilla war UCTD |
| url | http://hdl.handle.net/2263/25974 http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07012008-152711/ |